
Çînê Îdîayeke Sosret Pêşkêş Kir: "Heywanên Sîxur Li Avên Me Yên Herêmî Dixin!"
Şerê teknolojî û îstixbaratê yê di navbera hêzên cîhanî de, xweza û zindiyan jî dike amûra armancên xwe yên pîs. Wezareta Ewlekariya Dewletê ya Çînê îdia kir ku servîsên îstixbaratê yên biyanî, ji bo çavdêriya avên axa welêt û bidestxistina sirên leşkerî, "heywanên sîxur" ên bi taybetî perwerdekirî û bi amûrên teknolojîk ve hatine çekdarkirin bi kar tînin.
Xwendina rehet
Leşkerîkirina Xwezayê: Sîxurî Di Deryayên Kûr de
Li gorî daxuyaniya rayedarên fermî yên Çînê, li tixûbên deryayî yên bi girîngiya stratejîk û li nêzî baregehên leşkerî, ajalên deryayî yên gumanbar hatin tesbîtkirin. Li gorî îdiayan, bi saya kamerayên binê avê yên taybet, pergalên sonar û cîhazên şopandina GPS-ê yên ku li nav ajalên deryayî yên jîr ên wekî balînan, dolfînan û fokan hatine bicihkirin, xetên parastina deryayî ya Çînê bi awayekî neqanûnî tên şopandin.
Wezaretê diyar kir ku ev rêbaz ne tenê agahiyan berhev dike, lê di heman demê de zirarek mezin jî dide ekosîstema deryayî û jîngehên ajalên zindî. Di daxuyaniyê de hate gotin: "Hêzên biyanî her rêbazê rewa dibînin ji bo binpêkirina mafên serweriya me. Bikaranîna xwezayê û ajalên zindî wekî çek di vê şerê pîs de nayê pejirandin."

Ne Cara Yekem e: Paşeroja "Artêşa Ajalên" Hêzên Emperyalîst
Bikaranîna ajalên deryayî di çalakiyên sîxuriyê de bi rastî ne tiştekî nû ye. Ji serdema Şerê Sar ve tê zanîn ku hêzên emperyalîst ên wekî DYAyê (Pentagon) û Rûsyayê, dolfînan ji bo lêgerîna maynan, parastina benderan û tespîtkirina dalgîçên dijmin perwerde dikin. Di dawiyê de, balîna spî ya bi navê "Hvaldimir" ku li beravên Norwêcê bi kamerayekê hat dîtin û tê îdiakirin ku li ser navê Rûsyayê sîxurî kiriye, wekî yek ji nimûneyên herî berbiçav ên vî şerê pîs di bîranînan de cih girtiye.
Reaksiyona Ekolojîk û Siyasî
Pispor, veguherandina dolfînan, balînan û çivîkên koçber ji bo daxwazên leşkerî yên hêzên serdest wekî "komkujiya xwezayê" bi nav dikin. Ev îdiaya dawî ya Çînê, di demekê de ku di Deryaya Başûrê Çînê û Pasîfîkê de tansiyona leşkerî zêde dibe, careke din pîvana tirsnak a şerên îstixbaratî derxistiye holê.
Cîhan
Nûçeyên têkildar

09 hzr, 2026
82 Xelatgirên Nobelê Banga Serok Apo ji Konseya Ewropayê re dikin
82 Xelatgirên Nobelê, di bangeweriya xwe ya nû ya ji Komîteya Wezîran a Konseya Ewropayê re, daxwaz kirin ku ji bo bicihanîna "mefa hêviyê" ya li ser Rêber Apo gavên berbiçav bên avêtin.

08 hzr, 2026
Swîsre li ser rêya dîrokî ya biryardayînê ye
Swîsre, di 14ê Hezîranê de diçe referandumê. Armanca vê referanduma bi navê "Keine 10-Millionen-Schweiz – Nachhaltigkeitsinitiative" ew e ku heya sala 2050’î nifûsa welêt ji 10 milyonî derbas nebe.
