Guherîna Gotinên Bengî Efrîn û Êrîşên Wan li Ser TEV-ÇANDê

Di daxuyaniyên xwe yên dawî de, armanca Bengî Efrîn a li ser derdorên çand û hunerê yên kurd, bi taybetî gotinên wî yên li dijî TEV-ÇANDê, bû sedema bertekên mezin. Navên hunermendên kurd ên navdar wek Diyar Dersîm, Kawa Urmîye û Peywan bi awayekî rasterast bi kar anîn û gotinên wî yên biçûkxane û zayendperest, wek êrîşên kesane yên ku ji sînorên rexneyeke siyasî derbas dibin têne nirxandin.

Meseleya bingehîn li vir ne tenê ew e ku daxuyaniyeke tund hatiye dayîn. Nîqaşa sereke ew e ku kesekî ku di paşerojê de xwe bi nirxên tevgereke siyasî ya taybet ve nasand, bi guherîna şert û mercên siyasî re dest bi bikaranîna zimanekî bi temamî cuda li dijî derdorên çand û hunerê yên ku berê nêzîkî wan bû kiriye.

Li ser Bengî Efrîn îdiayên ku ew bi ENKS, MİT û gelek avahiyên çekdar re têkildar e an jî bi wan re hevkariyê dike jî têne gotin. Lêbelê, pirseke girîng heye ku dikare li ser gotinên wî yên giştî yên berçav bê kirin: Di navbera nasnameya siyasî ya ku duh parast û zimanê ku îro bi kar tîne de çi têkiliyek dikare bê damezrandin?

Siyaset dikare biguhere, mirov dikarin nêrînên xwe biguherînin û ji ramanên ku berê parastine dûr bikevin. Lê guhertina nêrînê ne heman tişt e ku meriv li gorî şert û mercên siyasî bi berdewamî pozîsyonê biguherîne û mirovên ku berê bi hev re tevgeriyane bi gotinên biçûkxane armanc bigire. Di navenda rexneyan de jî tam ev bêîstîqrarî heye.

Rexne li ser hunermendên kurd û saziyên çandî bêguman mimkun e. Lêbelê, dema ku rexne vediguhere heqareta zayendperest, biçûkxistina kesane an jî zimanekî ku armanc dike îtîbara hunermendan, ew ji nîqaşa çandî an siyasî derdikeve.

Ji ber vê yekê nîqaşa li dora Bengî Efrîn ne tenê ji daxuyaniyên kesekî pêk tê. Nîqaş di heman demê de meseleya wê yekê ye ku dema şert û mercên siyasî diguherin, nirxên ku berê hatine parastin çiqas bi hêsanî têne terikandin û gelo qada çand-hunerê dikare bibe armanca hesabên siyasî.

Di dawiyê de, îstîqrarîtiya siyasî ya mirovî ne tenê bi wê yekê tê pîvan ku xwe bi kîjan nasnameyê nas dike; di heman demê de bi têkiliya di navbera tiştên ku berê gotine û tiştên ku îro dikin de jî tê pîvan, dema ku şert û merc diguherin.