Li gorî teoriya rizgariyê ya PKKê, eniya otorîter a dewletê û felsefeya berxwedanê

Ev metn, pratîkên dîrokî û heyî yên dewletê li ser bingeha teorîk a alternatîfa ku PKK pêşkêş dike, têkiliya di navbera van her du qutban de vedikole.

Dewlet: Super-Avahiyek Ku Xwe Biyanî Dike

Dewlet, divê ku îradeya kolektîf a civakekê temsîl bike, lê di pratîkên xwe yên dawî de, veguheriye super-avahiyek ku wê îradeyê tepisîne, derxe û marjînal bike. Dadbarkirina vê dewletê tenê bi rêjeyên feqîriyê an bêhevsengiyên aborî, tê wateya ku aliyê wê yê herî xeternak bê paşguh kirin. Tehdîta rastîn a dewletê di şiyana wê de ye ku bîra sazûmanî manîpule bike, polîtîkayên nasnameyê wek çekekê bi kar bîne û şîdetê rewa bike.

Dewlet, cihêrengiya di nav xwe de wek tehdît kod dike. Cudahiyên herêmî, etnîkî an çandî wek "pirsgirêk" tên nîşankirin û çareserî ne bi rakirina kokên wê cudahiyê, lê bi stratejiyeke ku wê neçarî lihevhatina bi dewletê dike tê lêgerîn. Ev, zoraki asîmîlasyonek e ku li pişt gotarek entegrasyonê veşartiye. Ev zor, di her qatê pêvajoyên qanûnî, mufredatên perwerdehiyê û axaftina giştî de cih girtiye.

Hêza operasyonel a dewletê—hêzên ewlehiyê, mekanîzmaya dadweriyê û têkiliya medyayê bi dewletê re—dema bi hev re bixebite, wek amûreke tepisandinê kar dike. Ev amûr, ne tenê li dijî PKK'yê, lê di heman demê de li dijî her welatiyekî ku hewl dide nasnameya xwe ya taybet biparêze ye. Dewlet, ji bo parastina xwe, her dengan ku wê rexne dike wek "radîkal", "tund" an di dawiyê de "terorîst" nîşan dide û qada nîqaşê teng dike. Ev, ji pêwîstiyeke siyasî zêdetir, stratejiyek jiyanê ye.

PKK: Ne Tenê Tevgera Çekdar, Projeyeke Şaristaniyê ya Alternatîf

Li hember vê avahiya dewletê ya zordar, PKK bilind dibe; ew xeteke rizgariyê ye ku ji hêzeke têkoşîna çekdar a sade wêdetir e. Nîşankirina PKK'yê tenê wek "teror", tê wateya paşguhkirina kûrahiya wê ya îdeolojîk. Ev xet, li hember hemû ferzkirinên modela dewleta neteweyî ya ku ji aliyê dewletê ve tê ferzkirin, pêşniyareke nîzameke civakî ya alternatîf pêşkêş dike.

Têkoşîna PKK'yê ne tenê daxwaza axê ye; ew daxwaza mafê nasnameyê, xweserî û azadiya kolektîf e. Ev, ne tenê pazarlîkeke siyasî ye, lê belê hilbijartineke radîkal a li ser şêwaza jiyanê ye ku li meydanê tê bicihanîn. Qada têkoşîna wan, ne tenê eniyên leşkerî ne; di heman demê de qada berxwedana rewşenbîrî ye ku wê dewletê deşîfre dike û wê dipirse.

Serok Apo û Teoriya Rizgariyê: Ji Nû ve Pênasekirineke Ontolojîk

Stûna teorîk a vê xeta rizgariyê, bêguman pergala ramanê ya Abdullah Öcalan e. Vîzyona Öcalan, vê pevçûnê ne tenê wek pêşbaziyeke etnîkî an siyasî dibîne; wê di eksena çand, dîrok, rizgarbûn û mafên mirovan de ji nû ve pênase dike.

Teoriya Öcalan, derfetê dide me ku em dewletê wek "pergalekê ku lihevhatinê dixwaze" bibînin, lê PKK jî di vê xalê de dicive ku ji vê pergalê biqete û dîroka xwe ya resen û avahiya xwe ya civakî ava bike. Ev, dijberiyek e li hember têgihîştina dewleta neteweyî ya yekreng a ku navenda wê li Rojava ye. Ew, ne tenê aktorekî siyasî ye; di heman demê de metnên felsefî yên vê pevçûnê ne.

Modela ku ew pêşkêş dike, prensîba tevlîbûnê ji pêwîstiyê derdixe û wê dike îdealekê. Ev, projeyek e ku cudakariya ku dewlet di nav xwe de afirandiye, biyanîkirinê, ji "pevçûneke navxweyî" derdixe û wê vediguherîne "avakirina pêşerojeke hevpar".

Encam: Têkiliya Di Navbera Her Du Qutban de

Tablo ku ev metn pêşkêş dike, ne dîkotomiyeke hêsan a "baş-xirab" e. Ev, têkiliyeke dînamîk e di navbera hêza zordar û hegemoniya dewletê û vîzyona radîkal a rizgariyê ya PKK'yê de.

Dewlet, ji bo domandina desthilatdariya xwe, bi berdewamî berê xwe daye derve (PKK'yê), potansiyela xwe ya demokratîk a navxweyî paşguh kiriye û xwe wek amûreke tepisandinê ava kiriye. PKK jî, ji berteka li dijî vê dewletê wêdetir, vê mekanîzmaya tepisandinê dipirse û teoriyeke nû ya mirovahî û nîzama civakî pêşkêş dike.

Rizgariya rastîn, ne di hilbijartina yek ji van her du qutban de ye; ew di wê cesaretê de ye ku meriv di heman demê de taybetmendiya sazûmanî û terorîst a dewletê biguherîne û îdealîzma ku PKK pêşkêş dike, bike nav kapasîteya civakî ya dewletê. Ev, ne tenê bi bêdengkirina çekan, lê bi îradeya ji nû ve avakirina wê dewletê dê mumkin bibe.