Özgür Sevgi Göral: Dikotomiyên li Fransayê li Tirkiyeyê jî hene

Akademîsyen Özgür Sevgi Göral derbarê tevgerên ku di îlona borî de bi pêşengiya xwendekarên lîseyê li Parîsê dest pê kirin û her ku diçe berfirehtir bûn de nirxandinan kir. Göral diyar kir ku tevger li ser bîranînek dîrokî radiweste û ev bîranîn newekheviyên ku kapîtalîzma nijadperwer afirandiye û gelek awayên şîdetê yên di jiyana rojane de dihewîne.

Göral got ku rasttir e ku mirov tevgeran ne bi sala 1968ê, lê bi mobîlîzasyona siyasî ya ku ji salên 1970 û 1980an ve berdewam e û di salên 2000î de jî bi hêz dom kir, ligel serhildanên taxan bihesibîne. Wê destnîşan kir ku arastekirina helwesta antî-faşîst tenê bo hilbijartinên serokatiyê yên Nîsana 2027an xetereya dûrxistina ciwanên taxan ji tevgerê digire. Göral got: "Kêmkirina serhildana taxan a ku veguherîneke kûr dixwaze bo hilbijartinên serokatiyê, hêrs û coşa tevgerê lawaz dike."

Göral da zanîn ku ew bixwe jî beşdarî tevgerên li Parîsê bûye û got ku tevger piştî greva mamosteyan a 29ê Îlonê ku daxwaza çavkaniyên zêdetir bo xizmetên giştî dikir dest pê kir. Wê behsa blokajên lîseyan kir ku pêşî li Seine-Saint-Denisê hatin dîtin û paşê belavî lîseyên bijarte yên Parîsê û saziyên xwendina bilind bûn. Göral got ku li gorî daneyên sendîkaya CGT, di 24ê Cotmehê de 250 hezar kes beşdarî tevgera Parîsê bûn û li seranserê welêt zêdetirî 800 hezar kes beşdarî tevgeran bûn.

Göral îdia kir ku gotara fermî ji destpêkê ve tevgeran di paradîgmaya ewlehiyê de çarçove kir, hikûmetê red kir ku li ser newekheviyên civakî biaxive, tevgeran wek "şîdeta çalakvanan" pênase kir û şîdeta polîsan paşguh kir. Wê destnîşan kir ku ev nêzîkatî ji aliyê partiyên navendê û bi awayekî qismî jî ji aliyê çepgirên reformîst ve hate pejirandin.

Göral bal kişand ku tevgera li kolanan homogen nîne û koma pêşeng ciwanên taxan in. Wê got ku ciwanên li Saint-Denis, Aulnay-Sous-Bois û Seine-Saint-Denisê dijîn li dijî newekheviyê dengek bi hêz bilind kirin. Göral got ku li Fransayê sê milyon milyoner hene, lê ji her pênc zarokan yek ji ber newekheviyên çînî nikare rojê sê caran xwarinê bixwe. Wê diyar kir ku daxwazên vê komê tenê bi mercên dibistanê sînordar nînin û hêrsa wan a dijî kapîtalîzmê berfirehtir e.

Göral got ku piştî tevgeran lîseyên bijarte û zanîngehan jî beşdarî tevgerên piştgiriyê bûn û di vê koma duyem de daxwazên wek bûdceya giştî ya zêdetir û betalkirina pergala Parcoursup derketin pêş. Wê da zanîn ku di du hefteyên dawî de Kincên Zer jî beşdarî tevgerên Roja Şemiyê bûne û ev kom eğilimên cuda dihewîne. Göral got ku şîdeta polîsan van her sê koman bi hev re digire.

Göral da zanîn ku li gorî daneyên Wezareta Dadê heta 15ê Cotmehê 7 hezar û 950 kes hatin binçavkirin ku ji sedî 85ê wan kesên bin temenî bûn. Wê got ku li gorî hesabê dîroknas Vincent Lemire ev hejmar ji 6 hezar û 730 binçavkirinên ku di tevgera Kincên Zer de di nav salekê de hatin tomarkirin zêdetir e. Wê destnîşan kir ku şîdeta polîsan li taxan radeyeke kûr heye û wek beşek ji rexneya li ser pergalê tê dîtin.

Göral herwiha behsa meseleya Kurd kir û bal kişand ser girîngiya baweriya gelê berfireh ku dikare bingehek jiyana hevbeş a wekhev û azad pêşkêş bike. Göral got ku dewlet wê vê bingehekê pêşkêş neke û wiha got: "Ev erk dê erkê hemû tevgerên wekhevî, azadî û rizgariyê be, bi pêşengiya tevgera azadiya Kurd, ku dê bi bikaranîna kapasîteyên xwe û avakirina hevbendiyên herî berfireh vê bingehekê ava bike." Göral di dawiyê de got ku dikotomiyên ku li Fransayê tên gotûbêjkirin bi awayên cuda li Tirkiyeyê jî derbasdar in.