Dengbêjlik: Kürt hafızasının sesi

Dengbêj, kelime anlamıyla “sesi söyleyen” kişidir. Dengbêjler tarihî olayları, efsaneleri, savaşları, aşkları ve kişisel acıları, enstrümansız ya da çok sade bir eşlikle, ezgili bir konuşma diliyle anlatır. Uzun anlatılara kilam, ağıtlara ise stranên şînê denir. Yazılı kaynakların az olduğu dönemlerde dengbêjler Kürt tarihinin ve dilinin taşıyıcısı oldu. Beylerin divanlarında, köy odalarında ve düğünlerde dinlenen bu anlatılar, kuşaktan kuşağa ezberle aktarıldı. Gelenek 20. yüzyılda ağır baskılar gördü; ancak Erivan Radyosu’nun Kürtçe yayınları ve kaset kayıtları sayesinde birçok dengbêjin sesi korunabildi. Diyarbakır’da 2007’de açılan Mala Dengbêjan (Dengbêjler Evi), geleneği yeniden canlı bir mekâna kavuşturdu. Kitaphane’nin müzik bölümünde Dengbêj Gazîn’in 210 kayıtlık dijital edisyonuna bağlantı bulabilirsiniz. Ailenizde dengbêj kaydı varsa “Katkıda bulun” bölümünden gönderebilirsiniz.